Próbny spis powszechny w gminie Sierakowice

Wiosną 2021 r. odbędzie się kolejny Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań.

W ostatnim  takim spisie (2011 r.) niemal 233 tys. osób zadeklarowało przynależność do szeroko rozumianej wspólnoty kaszubskiej, zaś 108 tys. podało, że posługuje się naszym językiem w kontaktach domowych (zob.: http://kaszebsko.com/uploads/Kaszubskie%20identyfikacje%20narodowo-etniczne.pdf).

Od 1 do 31 października bieżącego roku odbędzie się na terenie gminy Sierakowice próbny spis (poprzez Internet, telefonicznie i bezpośredni wywiad). Jest to dobry czas, aby przypomnieć Czytelnikom wyniki badań Stefana Ramułta. Ten polski uczony, w ostatniej dekadzie XIX w., zebrał i opracował dane na temat liczebności Kaszubów. Kraj Kaszubów był wówczas częścią niemieckiej prowincji Prusy Zachodnie (Westpreussen). Z tej pracy (Statystyka ludności kaszubskiej), która ukazała się drukiem w Krakowie, w roku 1899 (szerzej o wielkim dziele tego polskiego językoznawcy można przeczytać tutaj: http://kaszebsko.com/uploads/historia/Histori%C3%B4%20Kasz%C3%ABb%C3%B3w%20(19)I.pdf), zostały wybrane miejscowości wchodzące obecnie w skład gminy Sierakowice. Wyniki ustaleń Ramułta przedstawiono w postaci tabelek i wykresu.

Według Ramułta Kaszubi (katolicy i ewangelicy) stanowili ponad 85% mieszkańców miejscowości należących obecnie do gminy Sierakowice. Drugą grupą, pod względem liczebności, byli Niemcy, stanowiący łącznie (głównie byli to ewangelicy) niemal 14% wszystkich mieszkańców. Ówczesną mozaikę etniczną uzupełniali Żydzi (ok. 0,7%) oraz Polacy (ok. 0,06).

A tak wyglądały szczegółowe wyniki dla poszczególnych miejscowości:

* W tabeli uwzględnione są miejscowości (lub ich części) podane w Statystyce ludności kaszubskiej, a spośród nich te, które zawierały – choćby tylko w jednej rubryce – dane statystyczne. Niektóre miejscowości, ujęte w tabeli osobno, stanowią dziś integralne części innych (np. Nowalczysko jest częścią Kamienicy Królewskiej). Inne zaś, zostały potraktowane przez autora Statystyki łącznie (np. w przypadku Tuchlina uwzględniono również następujące przyległości: Jelonko, Karłowo, Kujaty, Rębienica, Tuchlinek i Zarębisko; w przypadku Szopy – Łączki, odnośnie Sierakowic – Karczewko, Karwacja, Mrozy, Patoki, Poręby, Sierakowska Huta, Wełk, Wygoda, zaś Pałubic – Migi). Ramułt, jeśli chodzi o Kamienicki Młyn, uwzględnił również przyległość Potęgowo (wieś ta leży na terenie gminy Linia). W tabeli nie uwzględniono jednak Borowego Lasu – miejscowość tę Ramułt określił jako przyległość wsi Borek, która to należy do gminy Sulęczyno. Warto dodać, że w Borku (wraz z przyległościami) mieszkało wówczas 547 osób – w tym 467 Kaszubów (455 katolików) i 75 Niemców (ewangelików). W tabeli nie uwzględniono również Leszczynek, które to Ramułt opisał jako przyległość Kamienicy Szlacheckiej.  Tu z kolei warto zauważyć, że Kamienicę Szlachecką, leżącą na terenie gminy Stężyca, m.in. wraz z przyległościami,  zamieszkiwało u schyłku XIX w. 827 osób, w tym 678 Kaszubów (643 katolików), 144 Niemców i 5 Polaków.


Należy zaznaczyć, że Stefan Ramułt oparł swoją pracę na danych językowych: „uważamy za Kaszubów jedynie tych, którzy nie tylko są z nimi z rodu, ale i mówią po kaszubsku. Do nich dołączamy także te, nieliczne zresztą jednostki, które, choćby były i obcego pochodzenia, posługują się w kółku rodzinnym wyłącznie mową kaszubską. Nie uważamy natomiast za Kaszubów tych osób obcej krwi, które, acz na Kaszubach zrodzone i wychowane i mową kaszubską częstokroć całkiem biegle władające, uważają jednak mowę niemiecką lub jakąkolwiek inną za swą ojczystą. Również nie zaliczamy do Kaszubów tych, którzy wprawdzie są nimi z pochodzenia, ale w kółku domowym posługują się już mową polską lub niemiecką.”   

Najpierw po I wojnie światowej, a potem po roku 1945 r. stosunki etniczne (i językowe) w Kraju Kaszubów uległy wielu zmianom.

A ile osób, w zbliżającym się spisie powszechnym, wykaże język kaszubski jako ojczysty, czy też wykorzystywany w kontaktach domowych? A ile zadeklaruje przynależność do naszej, kaszubskiej wspólnoty?

 opr. Dariusz Szymikowski



↑ Przejdź do góry strony